Een lichaam zit wonderbaarlijk mooi in elkaar. Het is een ingenieus en complex systeem dat
ons in staat stelt te functioneren in onze omgeving. Hierbij vormt een uitgebreid netwerk van
zenuwen de verbindende schakels tussen onze hersenen, organen en andere weefsels.
Het autonome zenuwstelsel (ook wel het vegetatieve zenuwstelsel genoemd) is een
automatisch regelsysteem in je lichaam. Zonder dat je er bewust over hoeft na te denken,
regelt dit systeem essentiële processen zoals je hartslag, ademhaling, lichaamstemperatuur,
vochtbalans, bloeddruk en de verdeling van zuurstof.
Het autonome zenuwstelsel kent twee delen: het sympathische en het parasympathische
deel. Het sympathische systeem bereidt het lichaam voor op actie en stress. Het
parasympathische systeem brengt het lichaam tot rust en bevordert herstel. Een simpel
voorbeeld: Wanneer je de trap op loopt, gaat je hartslag omhoog en versnelt je ademhaling
zodat je beenspieren voorzien worden van voldoende zuurstof (sympathisch). Sta je
bovenaan de trap, dan gaat je hartslag weer naar beneden en wordt je ademhaling weer
rustiger (parasympathisch). In een gezond lichaam is er sprake van een goede balans
tussen deze twee systemen.
Wanneer de balans in het autonome zenuwstelsel verstoord is geraakt, verlopen
lichaamsprocessen niet op een efficiënte of zelfs juiste manier. Dit komt tot uiting in klachten
zoals vermoeidheid, pijn, slaapproblemen, hartkloppingen, duizeligheid,
spijsverteringsklachten en cognitieve problemen. Symptomen die gezien worden bij long covid.
Er zijn drie hoofdoorzaken van een disbalans in het autonome zenuwstelsel:
● Een langdurige overbelasting van het
sympathische zenuwstelsel door stressfactoren. Hierbij kan stress uit de omgeving komen (werk, sport, thuissituatie, leefstijl, etc.) maar ook van binnenuit (onverwerkt trauma, piekeren, etc.). Langdurige stress kan leiden tot ontregeling van
het autonome zenuwstelsel.
● Chronische ontstekingen, infecties, allergieën,
het veelvuldig in contact zijn met chemische
stoffen en/of lichamelijke schade (operaties, ziektes) vragen alle een reactie van het lichaam en
daarmee van het autonome zenuwstelsel. Dit kan
het lichaam uit balans brengen waardoor herstel moeilijker wordt.
● Wanneer afvalstoffen niet goed via hersenvocht en lymfe worden afgevoerd, raakt het
brein in een alarmstand en raakt de biochemie (de aanwezigheid van stofjes in en rond de cellen) verstoord. Hierdoor kunnen cellen minder goed
hun werk doen met een verstoring van
breinfuncties tot gevolg. Omdat het autonome zenuwstelsel vanuit de hersenen wordt aangestuurd, heeft dit een ontregeling tot gevolg.
Bij veel patiënten met long covid was er al vóór
de infectie sprake van een langdurige overbelasting van het sympathische zenuwstelsel.
De infectie met SARS-CoV-2 is dan de laatste druppel: virusdeeltjes en ontstekingsstoffen beïnvloeden rechtstreeks kwetsbare hersenstructuren. Zo ontstaat een vicieuze cirkel van ontsteking, ontregeling en onvoldoende afvoer.
Het autonome zenuwstelsel speelt ook een rol in het reguleren van immuunreacties.
Wanneer er overmatig veel ontstekingsstofjes worden geproduceerd en deze niet voldoende
worden afgevoerd, heeft dit vervolgens invloed op de hersendelen die het autonome zenuwstelsel aansturen. Het autonome zenuwstelsel staat hiernaast ook in nauw contact met
het hormonale stelsel. Een bekend voorbeeld is het hormoon adrenaline dat door activatie
van het sympathisch zenuwstelsel meer wordt vrijgegeven. Voor een optimaal functioneren
van ons immuunsysteem zijn gezonde voeding en gezonde darmen eveneens van belang.
Verder kan een chronisch hoge en gespannen ademhaling door het lichaam worden opgevat
als een alarmsignaal, wat zorgt voor een disbalans in het autonome zenuwstelsel. Het autonome zenuwstelsel, het immuunsysteem, het hormonale systeem, de ademhaling, de darmgezondheid: alles hangt met elkaar samen.
Long covid laat zien hoe nauw verweven het zenuwstelsel, het immuunsysteem, het
hormonale systeem en het afvoersysteem vanuit de hersenen met elkaar verbonden zijn.
Een verstoring in dit complexe netwerk kan een cascade van klachten veroorzaken. Toch
biedt inzicht in deze samenhang ook hoop: door het autonome zenuwstelsel stap voor stap
terug in balans te brengen, kan de vicieuze cirkel worden doorbroken en krijgt herstel weer ruimte.
Disclaimer: Hoewel de informatie op deze website met zorg is samengesteld, is deze uitsluitend bedoeld ter informatie en kan niet worden beschouwd als medisch advies, diagnose of behandeling.

Een lichaam zit wonderbaarlijk mooi in elkaar. Het is een ingenieus en complex systeem dat
ons in staat stelt te functioneren in onze omgeving. Hierbij vormt een uitgebreid netwerk van
zenuwen de verbindende schakels tussen onze hersenen, organen en andere weefsels.
Het autonome zenuwstelsel (ook wel het vegetatieve zenuwstelsel genoemd) is een
automatisch regelsysteem in je lichaam. Zonder dat je er bewust over hoeft na te denken,
regelt dit systeem essentiële processen zoals je hartslag, ademhaling, lichaamstemperatuur,
vochtbalans, bloeddruk en de verdeling van zuurstof.
Het autonome zenuwstelsel kent twee delen: het sympathische en het parasympathische
deel. Het sympathische systeem bereidt het lichaam voor op actie en stress. Het
parasympathische systeem brengt het lichaam tot rust en bevordert herstel. Een simpel
voorbeeld: Wanneer je de trap op loopt, gaat je hartslag omhoog en versnelt je ademhaling
zodat je beenspieren voorzien worden van voldoende zuurstof (sympathisch). Sta je
bovenaan de trap, dan gaat je hartslag weer naar beneden en wordt je ademhaling weer
rustiger (parasympathisch). In een gezond lichaam is er sprake van een goede balans
tussen deze twee systemen.
Wanneer de balans in het autonome zenuwstelsel verstoord is geraakt, verlopen
lichaamsprocessen niet op een efficiënte of zelfs juiste manier. Dit komt tot uiting in klachten zoals vermoeidheid, pijn, slaapproblemen, hartkloppingen, duizeligheid, spijsverteringsklachten en cognitieve problemen. Symptomen die gezien worden bij long covid.
Er zijn drie hoofdoorzaken van een disbalans in het autonome zenuwstelsel:
● Een langdurige overbelasting van het sympathische zenuwstelsel door stressfactoren. Hierbij kan stress uit de omgeving komen (werk, sport, thuissituatie, leefstijl, etc.) maar ook van binnenuit (onverwerkt trauma, piekeren, etc.). Langdurige stress kan leiden tot ontregeling van het autonome zenuwstelsel.
● Chronische ontstekingen, infecties, allergieën, het veelvuldig in contact zijn met chemische stoffen en/of lichamelijke schade (operaties, ziektes) vragen alle eenreactie van het lichaam en daarmee van het autonome zenuwstelsel. Dit kan het lichaam uit balans brengen waardoor herstel moeilijker wordt.
● Wanneer afvalstoffen niet goed via hersenvocht en lymfe worden afgevoerd, raakt het
brein in een alarmstand en raakt de biochemie (de aanwezigheid van stofjes in en rond de cellen) verstoord. Hierdoor kunnen cellen minder goed hun werk doen met een verstoring van breinfuncties tot gevolg. Omdat het autonome zenuwstelsel vanuit de hersenen wordt aangestuurd, heeft dit een ontregeling tot gevolg.
Bij veel patiënten met long covid was er al vóór de infectie sprake van een langdurige overbelasting van het sympathische zenuwstelsel. De infectie met SARS-CoV-2 is dan de laatste druppel: virusdeeltjes en ontstekingsstoffen beïnvloeden rechtstreeks kwetsbare hersenstructuren. Zo ontstaat een vicieuze cirkel van ontsteking, ontregeling en onvoldoende afvoer.
Het autonome zenuwstelsel speelt ook een rol in het reguleren van immuunreacties.
Wanneer er overmatig veel ontstekingsstofjes worden geproduceerd en deze niet voldoende
worden afgevoerd, heeft dit vervolgens invloed op de hersendelen die het autonome zenuwstelsel aansturen. Het autonome zenuwstelsel staat hiernaast ook in nauw contact met
het hormonale stelsel. Een bekend voorbeeld is het hormoon adrenaline dat door activatie
van het sympathisch zenuwstelsel meer wordt vrijgegeven. Voor een optimaal functioneren
van ons immuunsysteem zijn gezonde voeding en gezonde darmen eveneens van belang.
Verder kan een chronisch hoge en gespannen ademhaling door het lichaam worden opgevat
als een alarmsignaal, wat zorgt voor een disbalans in het autonome zenuwstelsel. Het autonome zenuwstelsel, het immuunsysteem, het hormonale systeem, de ademhaling, de darmgezondheid: alles hangt met elkaar samen.
Long covid laat zien hoe nauw verweven het zenuwstelsel, het immuunsysteem, het
hormonale systeem en het afvoersysteem vanuit de hersenen met elkaar verbonden zijn.
Een verstoring in dit complexe netwerk kan een cascade van klachten veroorzaken. Toch
biedt inzicht in deze samenhang ook hoop: door het autonome zenuwstelsel stap voor stap
terug in balans te brengen, kan de vicieuze cirkel worden doorbroken en krijgt herstel weer ruimte.
Disclaimer: Hoewel de informatie op deze website met zorg is samengesteld, is deze uitsluitend bedoeld ter informatie en kan niet worden beschouwd als medisch advies, diagnose of behandeling.
